Komisja Petycji Senatu RP poparła przywrócenie trzynastych pensji w instytucjach kultury oraz zrównanie zasad wypłacania nagród jubileuszowych i odpraw emerytalnych pracowników instytucji kultury z pracownikami samorządowymi.
Komisja petycji rozpatrywała petycję wniesioną przez cztery instytucje kultury: Bibliotekę Publiczną im. Stefana Rowińskiego w Ostrowie Wielkopolskim, Galerię Sztuki Współczesnej w Ostrowie Wielkopolskim, Ostrowskie Centrum Kultury, Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego.
– Autorzy petycji zwracają uwagę na fakt, że pracownicy samorządowych instytucji kultury nie są zatrudniani na mocy ustawy o pracownikach samorządowych lecz na podstawie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. To skutkuje pozbawieniem tej grupy pracowniczej świadczeń, które w myśl zapisów ustawowych przysługują osobom zatrudnionym w innych jednostkach prowadzonych przez samorząd lokalny. Nie otrzymują oni dodatkowego rocznego wynagrodzenia (trzynastej pensji), sześciomiesięcznej odprawy emerytalnej, dodatkowej nagrody jubileuszowej po przepracowaniu 45 lat. Taka sytuacja powoduje, że wyspecjalizowane kadry z samorządowych instytucji kultury, ludzie oddani kulturze, odchodzą z branży przymuszeni rachunkiem ekonomicznym – czytamy na stronie Komisji Petycji.
Komisja obradowała 2 grudnia 2025 r. w pałacu w Lewkowie (woj. wielkopolskie), gdzie z inicjatywy Wiceprzewodniczącej Komisji Senator Ewy Mateckiej zorganizowano wyjazdowe posiedzenie. W spotkaniu wziął udział Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Maciej Wróbel, a także samorządowcy i dyrektorzy instytucji kultury z Wielkopolski. Wśród gości znalazł się również Paweł Kamiński, prezes Stowarzyszenia Dyrektorów i Dyrektorek Samorządowych Instytucji Kultury oraz Andrzej Trzeciak, lider Wielkopolskiej Rady Kultury.
– Mamy do rozwiązania trzy problemy na początek wynikające z treści tej petycji, a mianowicie tak zwane trzynastki, nagrody jubileuszowe i odprawy emerytalną. Jeżeli uda nam się ten problem rozwiązać, to mam nadzieję, że spowoduje to konieczność uregulowania innych problemów, o których był uprzejmy mówić Pan prezes, wynikających z tych niedostatków formalno-prawnych, które decydują o funkcjonowaniu instytucji kultury w Polsce – mówiła senator Ewa Matecka.
– Nam przede wszystkim chodzi o to, aby aby państwo traktowało instytucje kultury i pracowników instytucji kultury w sposób równy w stosunku do pracowników w innych podmiotów sektora publicznego. W przeszłości praca w kulturze została zderegulowana i “uśmieciowiona”. Tak naprawdę my teraz odzyskujemy godność, upominamy się o to, aby instytucje kultury nie były dyskryminowane w stosunku do innych podmiotów sektora publicznego. Chcemy elementarnej sprawiedliwości. Chcemy poczucia że nasza praca jest ważna. I że jesteśmy, również jako obywatele, traktowani w sposób równy – mówił Paweł Kamiński.
– Zmiana ustawy ułatwi nam pracę i docenienie pracowników. Nie chcemy oszczędzać na kulturze. W przyszłym roku ośmiotysięczna gmina Zduny zyska 3,4 mln zł udziału w podatku PIT. Ta reforma działa, pieniędzy jest coraz więcej. To jest kwestia naszych decyzji, ile dajemy na drogi, ile dajemy na kulturę? Skoro taka mała gmina sobie radzi, to poradzą sobie większe miasta. Trzymam kciuki za zmianę ustawy i popieram petycję – powiedział burmistrz Zdun Miłosz Zwierzyk.
W wyniku dyskusji Komisja Petycji na wniosek senator Ewy Mateckiej jednogłośnie postanowiła skierować petycję na ścieżkę legislacyjną.
Rozpatrywana wczoraj petycja to nie jedyna inicjatywa mające na celu poprawę sytuacji pracowników instytucji kultury. Od lat o przywrócenie „trzynastek” oraz innych świadczeń zabiega Stowarzyszenie Dyrektorów i Dyrektorów Samorządowych Instytucji Kultury, które umieściło te sprawy w swoich „Konkretach dla kultury”, a także przekazało szczegółowe rekomendacje Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Obecny na posiedzeniu Komisji Petycji Wiceminister Maciej Wróbel przekazał, że proponowane rozwiązania zostaną uwzględnione w rządowym projekcie nowelizacji Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Projekt ustawy w sprawie przywrócenia trzynastych pensji złożyli w Sejmie również posłowie Lewicy.
– Nawet jeśli dojdzie do zbiegu różnych rozwiązań legislacyjnych w polskim parlamencie, to mam nadzieję, że będziemy w stanie utworzyć dobrą ustawę zmieniającą ustawę o organizowaniu prowadzeniu działalności i kulturalnej – powiedziała Senator Ewa Matecka.