Burmistrz Krynicy-Zdroju Piotr Ryba odwołał Martę Mordarską ze stanowiska dyrektorki Centrum Kultury. Tę samą, którą dwa i pół roku temu wstawił na to stanowisko z naruszeniem prawa, a potem bronił przed wojewodą i sądem. Powód? Ustalenie wynagrodzenia, na którym jest jego własny podpis.
O Krynicy-Zdroju pisałem już trzykrotnie. W maju 2024 r. Piotr Ryba złożył ślubowanie i jeszcze tego samego dnia odwołał dyrektora Centrum Kultury Tomasza Klimka. Następnego dnia powierzył obowiązki dyrektora Marcie Mordarskiej: byłej radnej sejmiku z PiS i byłej dyrektorce krakowskiego oddziału PFRON, która od 2023 r. odpowiada przed sądem w sprawie korupcyjnej. Mordarska nie przyznaje się do winy, a proces wciąż trwa.
W czerwcu 2024 r. Wojewoda Małopolski stwierdził nieważność zarządzenia o odwołaniu Klimka, bo burmistrz nie zasięgnął wymaganych opinii. Burmistrz uznał, że to nie ma wpływu na powierzenie obowiązków Mordarskiej, i – mówiąc obrazowo – zaśmiał się dyrektorowi w twarz. W sierpniu 2024 r. WSA w Krakowie wstrzymał wykonanie aktu odwołania. Mordarska została jednak na stanowisku, a w styczniu 2025 r. burmistrz powołał ją na czteroletnią kadencję.
Teraz kurtyna krynickiej tragifarsy idzie w górę po raz drugi. 23 października 2026 r. burmistrz ogłosił rozpoczęcie procedury odwołania Mordarskiej. 26 października ją odwołał, a obowiązki dyrektora powierzył Tomaszowi Syjudowi do czasu rozstrzygnięcia konkursu, nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r.
Akt pierwszy: burmistrz podpisuje, a potem się dziwi
Oficjalnie dyrektorka została odwołana, bo „niezgodnie z prawem zawyżała własne wynagrodzenie”. Tak napisano w piśmie do stowarzyszeń, których opinii burmistrz musi zasięgnąć. Spójrzmy jednak, jak wyglądało to „zawyżanie” według relacji obu stron w mediach.
W styczniu 2025 r. Mordarska zarabiała 12 504 zł brutto, w tym dodatek stażowy i funkcyjny. 29 sierpnia 2025 r., po konsultacji z gminnym audytorem, burmistrz wprowadził nowe zasady wynagradzania: jednoskładnikowe wynagrodzenie bez dodatków. 1 września 2025 r. burmistrz i dyrektorka podpisali porozumienie, w którym kwota 12 504 zł została nazwana „wynagrodzeniem zasadniczym”. Dokument przygotował urząd, a podpisał burmistrz.
Od tego momentu dyrektorka otrzymywała 12 504 zł wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatki, czyli łącznie 20 006 zł brutto miesięcznie. Trwało to prawie rok. Burmistrz twierdzi, że chciał zmienić tylko sposób liczenia pensji, a nie jej wysokość. Wyjaśnia też, że błąd księgowości wyszedł po roku, a on sam list płac nie widzi. W lipcu 2026 r. przedstawił nowe porozumienie, w którym już wprost zapisano, że wynagrodzenie jest „wyłączne”. Mordarska podpisała je bez zastrzeżeń. Potem burmistrz zażądał zwrotu całej różnicy w ciągu siedmiu dni, a po fiasku negocjacji zapowiedział pozew do sądu pracy i zawiadomienie do prokuratury.
Art. 31 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowi, że wynagrodzenie pracownika instytucji kultury składa się z wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wieloletnią pracę. Pracownikom na stanowiskach kierowniczych przysługuje ponadto dodatek funkcyjny. Dyrektor jest pracownikiem instytucji kultury, więc te przepisy obowiązują także jego.
Nie oceniam tu umowy z dyrektorką, której pełnej treści nie znam, ani roszczeń obu stron. To rozstrzygnie sąd pracy. Zasady są jednak proste:
- dodatek stażowy i funkcyjny wynikają z ustawy, a nie z dobrej woli organizatora. Zarządzenie burmistrza ani porozumienie nie mogą ich znieść, bo akt niższego rzędu nie zmienia ustawy;
- dyrektor nie może się ich zrzec, bo pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia;
- „jednoskładnikowe wynagrodzenie” dyrektora instytucji kultury nie ma podstawy w ustawie. Organizator, który chce ograniczyć całkowite koszty, może obniżyć wynagrodzenie zasadnicze, ale dodatki muszą być naliczone od tego, co zostaje.
Pisałem o tym na przykładzie Kielc. Przez lata dyrektorzy dziesięciu miejskich instytucji kultury dostawali tam samo wynagrodzenie zasadnicze, bo tak stanowiło zarządzenie prezydenta. Samorząd bezprawnie pozbawił ich dodatków stażowych i funkcyjnych. Pod presją dyrektorów, ich prawników i mediów miasto w końcu przyznało dodatki wstecz – choć w wysokości, którą trudno nazwać inaczej niż jałmużną. Ale przyznało.
Krynicki przypadek wygląda analogicznie. Jeżeli burmistrz chciał, żeby dyrektorka zarabiała łącznie 12 504 zł, wystarczyło odpowiednio obniżyć wynagrodzenie zasadnicze i dołożyć do niego ustawowe dodatki. Tymczasem urząd przygotował, a burmistrz podpisał dokument, w którym cała kwota nazywa się „wynagrodzeniem zasadniczym”. Ustawa mówi jasno: do zasadniczego dolicza się dodatki. Trudno więc mówić o „samodzielnym zawyżaniu” pensji przez pracownika, który otrzymuje to, co właśnie wynika z ustawy i z podpisanego przez pracodawcę dokumentu.
Akt drugi: procedura w trzy dni, z weekendem w środku
Odwołanie dyrektora instytucji kultury nie jest zwolnieniem z pracy, które załatwia się jednym pismem. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej organizator odwołuje dyrektora po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w instytucji oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych. Opinia nie jest wiążąca, ale organizator musi dać czas na jej wydanie i się z nią zapoznać. Sądy administracyjne powtarzają to od lat.
W Krynicy procedura wyglądała tak: w piątek 23 października burmistrz ogłosił jej rozpoczęcie i rozesłał pisma do stowarzyszeń. W poniedziałek 26 października podpisał odwołanie. Trzy dni, w tym sobota i niedziela. Dyrektorka twierdzi, że o planowanym odwołaniu dowiedziała się z mediów i nie otrzymała żadnego pisma.
Nie wiem, czy stowarzyszenia zdążyły przez weekend przeanalizować sprawę i wydać opinię. Jeśli nie zdążyły, to oglądamy powtórkę z maja 2024 r. Wtedy burmistrz odwołał Tomasza Klimka w dniu ślubowania, a wojewoda unieważnił to zarządzenie właśnie z powodu braku opinii. Wychodzi na to, że przez ponad dwa lata nikt w urzędzie nie wyciągnął wniosków.
Jest też drugi problem. Mordarska została powołana na czas określony. Zgodnie z art. 15 ust. 6 takiego dyrektora można odwołać przed upływem kadencji tylko z przyczyn wymienionych w ustawie. Tu w grę wchodziłoby „naruszenie przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem”. Burmistrz musiałby więc wykazać, że prawo naruszyła dyrektorka, a nie on sam, podpisując niejednoznaczne porozumienie wbrew ustawie. Spór o to, jak rozumieć umowę o pracę, to klasyczna sprawa dla sądu pracy. Nie widzę tu przestępstwa, które miałaby badać prokuratura.
Nie jestem obrońcą Marty Mordarskiej. Od początku uważałem, że sposób, w jaki objęła Centrum Kultury, był skandaliczny. Jej sprawę o wynagrodzenie rozstrzygnie sąd pracy.
Zaskakuje niekompetencja, a wręcz nieporadność burmistrza, który – przypomnę – jest radcą prawnym.
Na fot. "Uroczyście ślubuję, że dochowam wierności prawu" - burmistrz Piotr Ryba w trakcie ślubowania 7 maja 2024 r. /fot. profil na Facebooku Piotr Ryba - Burmistrz Krynicy - Zdroju/

